Enda aminoacido aŭ esenca aminoacido estas aminoacido kiun ne eblas sintezi per organismo (kutime priparolas hombesto), kaj pro tio devas esti manĝata.
Cisteino (simbolo Cys or C) estas natura, hidrofila ("akvoŝatanta") aminoacido, kun sulfhidrila (SH) grupo. Ĝi troviĝas en plimulto de la proteinoj. Se ĝi kontaktiĝas kun aero, ĝi oksidiĝas al cistino, kiu estas du cisteinaj molekuloj interligitaj per dusulfida ligo. Je tiu procezo estiĝas unu molekulo de akvo (H2O) kiel kromprodukto.
La aminoacido metionino (simbolo Met aŭ M) aperas en du spegulizomera (ĥiralo) formo. La L-metionino estas esenca por la homo, proteinogena aminoacido, kiu nomiĝas ankaŭ post IUPAC kiel Alfa-Amino-Gama-metiltiobuteracido. Entute ekzistas nur du aminoacidoj (ambaŭ hidrofoboj), kiuj ligas sulfuron (metionino kaj cisteino). Ĉe metionino, la sulfuro estas ligita tra Tioetera ligo kaj pro tio ĝi estas malpli reakciema.
Kutima asparago (science: Asparagus officinalis var. altilis) estas la nomo de unu specio de manĝebla planto en samnoma la genro Asparago (el la ordo Asparagaloj) kiu estas manĝata kiel legomo.
Asparagina acido aŭ aspartata acido (L-(+)-asparagina acido) (simbolo Asp aŭ D; Asx aŭ B por aspartata acido aŭ asparagino) COOHCH2CHNH2COOH estas unu el la 20 proteinogeneraj aminoacidoj. La acida anjono estas nomata kiel aspartat-jono.
Asparagino (simbolo Asn aŭ N; Asx aŭ B por asparagino aŭ asparta acido) estas unu el la plej oftaj aminoacidoj en vivaĵoj de la Tero. Ĝi estis unue trovita en la suko de asparago, kaj ricevis sina nomon tial.
Lizino (2,6-diaminoheksanacido) (simbolo Lys aŭ K) apartenas al la 20 proteinogenaj (proteinformantaj) aminoacidoj, kiuj estas koditaj tra bazotriopo de RNA, por la uzo ĉe la proteina biosintezo en bazmateriala ŝanĝo de la organismoj.
Triptofano (α-Amino-β-Indolilpropionacido, IUPAC: 2-amino-3-(1H-indol-3-il)-propionacido) (simbolo Trp aŭ W) estas aminoacido kun aromata strukturo sur la flanka ĉeno. Ĝi apartenas al esencaj aminoacidoj, t.e. ĝin ne povas produkti la homa korpo kaj pro tio necesas akiri ĝin per manĝaĵo . Ĝi apartenas al la 20 proteinaj aminoacidoj, el kies proteinoj la homa korpo konstruiĝas. Plantoj kaj mikroorganismoj povas ĝin produkti.
La glutamina acido aŭ glutamata acido aŭ glutamato (simbolo Glu aŭ E) (kemia formulo:
Tirozino (simbolo Tyr aŭ Y) estas neesenca aminoacido, kiu troveblas en la plimulto de la proteinoj kaj en granda kvanto en Casein (kazeino?). Tirozino estas elira materialo por biosintezo de katekolaminoj kaj melaninoj.
Asparagina acido aŭ aspartata acido (L-(+)-asparagina acido) (simbolo Asp aŭ D; Asx aŭ B por aspartata acido aŭ asparagino) COOHCH2CHNH2COOH estas unu el la 20 proteinogeneraj aminoacidoj. La acida anjono estas nomata kiel aspartat-jono.